Jedną z koncepcji dotyczącej finansów osobistych, którą uważam za niesamowicie trafną, jest spostrzeżenie Boba Kiyosaki, przedstawione w książce „Bogaty ojciec, biedny ojciec”. Przy okazji tłumaczenia dlaczego wręcz należy płacić sobie najpierw, Bob pisze, że na nasze pieniądze czeka stado drapieżników i jeżeli nie zapobiegniemy w jakiś sposób ich „interwencjom”, to na koniec miesiąca zostaniemy z niczym.

Zastanawiając się nad tą koncepcją doszedłem do wniosku, że tak naprawdę istnieje tylko dwóch wrogów każdej osoby, która widzi w oszczędzaniu fundament przyszłej finansowej niezależności.

Wróg #1: Państwo.

Państwo zabiera lwią część Twojej pensji. Państwo zabiera 19% z zysków z oszczędzania. Z Państwem musisz dzielić się zyskami z inwestycji. Państwo najpierw zabiera od Ciebie pieniądze, a potem wydaje je w taki sposób, który przyprawia o palpitacje serca. Państwo narzuca na Ciebie i Twoje pieniądze ograniczenia i każe tym, którym wiedzie się „lepiej”, płacić wyższe podatki. Źle zarządzając finansami doprowadza do deficytów, które przekładają się na jeszcze większe podatki i mniej ulg. Co gorsza, pod koniec swojego życia od Państwa nie dostaniesz nic.

Nie zrozumcie mnie źle: podatki trzeba płacić. Sam je płacę. Ale otwiera mi się scyzoryk w kieszeni, gdy widzę, jak te pieniądze marnotrawi się na pensje polityków, którzy próbują na nowo wymyślić koło i wychodzą z (pardon) gównianymi inicjatywami, które po czasie okazują się tragedią, zamiast po prostu zgapić od innych Państw to, co działa i wdrożyć.

Jak zatem skutecznie obronić się przed Państwem z taką polityką?

1. Po pierwsze powiedz głośno „dość!”. Bierz udział w inicjatywach społecznych, takich jak Dosyć Belki. Zadawaj niewygodne pytania. Obserwuj. Lobbuj. Protestuj. Edukuj. Wszystko legalnie i w granicach dobrego smaku.
2. Zadbaj o swoją emeryturę i opiekę zdrowotną. Państwo niczego Ci nie zapewni. Od Ciebie ważniejsi są żołnierze w Afganistanie, pensje polityków i system HD Prezydenta za 90 kafli. Jeżeli sam nic nie zrobisz, zostaniesz na lodzie. Ty i Twoi bliscy.
3. Korzystaj z dobrodziejstw dziennej kapitalizacji. Kiedy tylko masz okazję, trzymaj pieniądze na lokatach lub rachunkach z dzienną kapitalizacją. Może kokosów w ten sposób nie zarobisz, ale dzięki temu unikniesz głupawego podatku belki i lepiej ochronisz pieniądze przed inflacją (co nie oznacza, że na 100% Ci się to uda).
4. Inwestuj w fundusze parasolowe. Dzięki temu przy konwersji jednostek z jednego subfunduszu na inny unikniesz płacenia podatku od zysków kapitałowych. Niestety kiedyś tam i tak go zapłacisz, ale tylko raz i dopiero wtedy, gdy zmienisz fundusz lub wycofasz środki z tej formy inwestycji.
5. Załóż działalność gospodarczą. Wprawdzie niesie ona za sobą pewne koszty i upierdliwości, ale jeżeli ją rozkręcisz, wiele rzeczy będziesz mógł wrzucić w koszty i dzięki kreatywnej – ale legalnej! – księgowości, zmniejszysz trochę „dotację” dla Państwa. Pamiętaj: każdy milioner prowadzi własną firmę. Nie obejdzie się bez tego, jeżeli chcesz być finansowo niezależny.

To tylko pięć sposobów. Liczę, że jeżeli macie jakieś pozytywne doświadczenia w tej kwestii, podzielicie się nimi w komentarzach.

Wróg #2: Ty sam.

Tak, dopóki nie wykształcisz w sobie nawyków związanych z oszczędzaniem i nie zdobędziesz solidnych podstaw wiedzy o finansach osobistych, TY również jesteś swoim własnym wrogiem. Kiyosaki ponownie ma rację: jeżeli nie wyniosłeś z domu dobrych przyzwyczajeń w gospodarowaniu pieniędzmi, szkoła Ci w tym nie pomoże. Studia również – nawet ekonomiczne! Edukacja jedynie wykształci i/lub ugruntuje w Tobie konsumpcyjne podejście do życia i odciśnie w świadomości konieczność poszukiwania pracy i tyranie na kogoś innego do końca życia. Zmiana tego nastawienia to długi proces – wiem, bo sam musiałem go przejść.

Jak skutecznie obronić się przed… sobą?

1. Zauważ problem. Bez tego nie zapanujesz nad chęcią posiadania rzeczy materialnych i impulsowym wydawaniem. Będziesz żyć ponad stan, finansując zachcianki kredytami. Albo… nie będziesz potrafił zamienić tego, co masz dostępne i czym gospodarujesz, w wehikuł, który zapewni Ci finansową niezależność.
2. Zrozum, że każdy może oszczędzać. Nie jest to ani trudne, ani nie wymaga ogromnych wyrzeczeń, a rozsądne gospodarowanie pieniędzmi nie raz uchroni Cię przez pułapkami, które podsunie pod Twój nos życie.
3. Dokształcaj się. Brian Tracy radzi 3% przychodów inwestować w edukację finansową, ponieważ nie ma lepszej inwestycji niż ta, która ma na celu pomóc Ci jeszcze lepiej gospodarować swoimi pieniędzmi i je pomnażać.
4. Zrozum znaczenie opóźnionej gratyfikacji. Wielu ludzi chce chwytać dzień, żyć chwilą i kierować się innymi dyrdymałami, które potem często prowadzą do konieczności pracy na dwa etaty, tonięciem w długach i wpisem do rejestru dłużników. Naucz się odmawiać sobie pewnych przyjemności, mając świadomość, że na to konto otrzymasz o wiele więcej za jakiś czas.
5. Zautomatyzuj co się da. Ludzie generalnie łatwo się poddają, gdy próbują wykształcić w sobie nowe nawyki związane z oszczędzaniem. Jeżeli sprawisz, że większość działań dotyczących Twoich finansów osobistych będzie odbywała się automatycznie – problem znika! Nagle nie musisz niczego zmieniać – samo się zmieni.
6. Pamiętaj, że nie ma prostej drogi do finansowej niezależności. Wszystkie „szybkie” sposoby to na 98% oszustwa lub przekręty, mające na celu omamić Cię i wyciągnąć Twoje ciężko zarobione pieniądze. Wielkie fortuny budowano od podstaw, często na pocie i krwawicy. Dlaczego niby Tobie miałoby pójść aż tak łatwo? Owszem, można sprawę przyspieszyć, ale wtedy trzeba chcieć dowiedzieć się jak uniknąć błędów popełnionych przez tych, którym się to już udało.

Podobnie, jak w poprzednim przypadku, zapewne nie wymieniłem wszystkich sposobów na skuteczną obronę przed sobą, niemniej jednak wiem, że wielu z Was będzie miało swoje własne przemyślenia i spostrzeżenia, którymi – mam nadzieję – zechcecie się podzielić w komentarzach.

Podsumowując… Państwo i jednostka: oto dwóch największych wrogów oszczędzania, ale także finansowej wolności, do której każdy człowiek ma prawo i którą może osiągnąć bez względu na wiek, rasę, narodowość czy sytuację materialną. Wprawdzie od Państwa się nie ucieknie, a podatki trzeba płacić, to – jak mawia przysłowie – zmiany najlepiej zaczynać od samego siebie. Jeżeli zatem chcesz być finansowo niezależny i widzisz w oszczędzaniu szansę na pomoc w osiągnięciu tego celu, po prostu poświęć chwilę na przemyślenia. Warto, choćby dlatego, że „bogaty i biedny, są tylko różni mentalnie”.